الشيخ محمد علي الگرامي القمي
29
نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)
كه در جر و اخفات نماز گفتيم . در بسيارى از موارد اين گونه است ، امام عليه السلام در جواب خود ابتدا مىفرمايند « لما نهي اللّه عزوجل عنه » چون خداوند نهى نموده ، ما تابع هستيم ، حال اگر در جستجوى علت هستيد : « لما فيه من فساد الاموال » اگرچه عطف شده است اما بىترديد اين عطف باعث نمىشود كه جملهى بعد در عرض عبارت قبلى باشد ، اين طور نيست كه بخواهد بگويد : 1 - به خاطر نهى خدا و 2 - / به خاطر فساد اموال ؛ به گونهاى كه عبارت دوم در مقابل « نهى خدا » قرار گيرد و اين گونه معنا دهد كه تنها اطاعت خدا ملاك نيست بلكه اطاعت خدا و پيروى مصالح ديگر ملاك است ؛ اين چنين توجيهى از ديد انسان مؤمن ، موهن است و هرگز چنين سخنى نمىگويد ، چه رسد به امام عليه السلام . دليل دومى كه براى حرمت ربا در اين حديث ذكر شده « لما فيه من فساد الاموال » است ؛ فساد اموال به چه معنا است ؟ امام عليه السلام توجيهى كه براى اين عبارت عنوان مىكنند ، اين گونه است : اگر يك درهم در مقابل دو درهم خريده شد ، ثمن اين يك درهم ، يك درهم است ؛ در اين صورت ، چيزى در مقابل درهم ديگر ، نيست به تعبير ديگر يك درهم